Hormonen, goed of slecht?

De tegenstrijdige informatie die men vindt over voor- en nadelen van hormoontherapie maakt het moeliijk om een antwoord trachten te vinden of hormonen al dan niet goed zijn.
De nieuwsberichten tegenwoordig hebben het vaak over onze slechte voedingsgewoonten en het feit dat we te weinig bewegen.
Het algemeen geloof dat ouder worden medicatie vereist, heeft er jammer genoeg toe geleid dat men vergeten is dat een goede levensstijl de eerste manier is om in goede gezondheid oud te worden.
Het wordt tijd dat we deze gedachte gaan herwaarderen.

Kort overzicht van enkele belangrijke studies.

WHI-studie (Women's Health Initiative study)

Een gedeelte van de WHI-studie (Women's Health Initiative study) werd in juli 2002 stopgezet na 5,2 jaar terwijl men gepland had de studie te laten lopen over 8,5 jaar. Er bleken teveel nadelen aan de hormoontherapie verbonden te zijn.
Het betreft het onderzoek van de combinatiemethode van estrogenen (CEE) en progestagenen (MPA,medroxy progesteron acetaat). De risico's op hart- en bloedvatenziektes, bloedklonters en borstkanker (vooral kwaadaardige tumoren) werden groter.
Ofschoon er ook een kleiner risico was op fracturen en dikke darmkanker was men toch bezorgd dat de nadelen van de oestrogeen/progesteron-methode niet opwogen tegen de nadelen.

De WHI-studie in verband met alleen oestrogenen bij vrouwen met een hysterectomy is eveneens ( maart 2004) stopgezet.
In de WHI-studie werden vrouwen gevolgd die vrij waren van hart- en vaatziektes (eerste preventie), en het ging vooral om oudere en dikkere vrouwen.
 

HERS (Heart & Estrogin/progestin Replacement Study)

Bij de Amerikaanse studie HERS (Heart & Estrogin/progestin Replacement Study) werden verhoogde risico's vastgesteld  voor hart- en bloedvatenziektes. Hier ging het  zoals in de WHI-studie, over de combinatie van geconjugeerde oestrogenen (CEE) met MPA-progestagenen. Hier werden echter vrouwen met een cardiovasculaire aandoening gevolgd. (zogenaamde tweede preventie). Men zag geen daling van betekenis van de cardiovasculaire sterfte en een verhoogd risico op veneuze trombo-embolische complicaties.

Enkele bedenkingen, het gaat in beide studies om:

  • de orale methode, die voor de lever ongunstig is
  • de continue methode met geconjugeerd oestrogeen (CEE) + het MPA-progesteron.
    Er wordt afgeraden deze combinatie nog oraal te gebruiken.
    Het is niet bekend of de sekwentiële methode of andere hormonen veiliger zijn voor borstkanker of hart- bloedvaten.

Men raadt dan ook aan de dosis van oestrogeen en/of progesteron zo laag mogelijk te houden en de periode van inname te beperken tot max. 5 jaar. Het is niet gekend of een lagere dosis ook een kleiner risico meebrengt.Ook even vermelden dat de Europeanen er een andere therapeutische gewoonte op na houden dan de Amerikanen. Europese vrouwen gebruiken meer pleisters en gels, deze passeren niet via de lever.

The Million Women Study
In "The Million Women study" werd nagegaan wat de invloed is van hormoontherapie op borstkankers. Deze studie liep van 1996 tot 2001 en de resultaten ervan werden in 2003 bekend gemaakt. Deze studie bevestigt de negatieve effecten van HRT: hormoontherapie geeft een verhoogd risico op borstkanker. Uit deze studie bleek ook dat het aantal sterftegevallen door borstkanker stijgt bij HRT. Het verhoogd risico is vastgesteld zowel bij oestrogenen alleen, als bij oestrogeen/progestageen en ook bij tibolone. De combinatiemethode (oestr/prog) geeft het grootste risico. Ook de duur speelt een rol, hoe langer men gebruikt hoe groter het risico. Stoppen met HRT doet na een tijd het verhoogd risico weer dalen. De verschillen in dosis, toedieningsweg, sekwentiële of continue methode maken niet veel uit.
Om menopauzeklachten te bestrijden kan hormoontherapie, maar dan op korte termijn.

Maar wat verstaat men onder een korte termijn?
Sommige artsen zeggen dat hormoontherapie kan voor maximaal 5 jaar, anderen daarentegen houden het op 3 à 6 maanden.

HABITS (Hormone Replacement Therapy after Breast Cancer Diagnosis-Is It Safe? )
Ook in Zweden is er een studie voor de voorziene einddatum afgebroken vanwege het verhoogd risico op borstkanker. Het betreft hier de studie HABITS . Hier werden vrouwen getest met een borstkanker-verleden. Het bleek dat het aantal gevallen waarin opnieuw borstkanker optrad groter was in de groep bij de vrouwen die een hormoonbehandeling ondergingen, dan bij de vrouwen die geen hormoontherapie volgden.
WHO (World Health Organisation)
In juli 2005 waarschuwde  de WHO of de Wereldgezondheidsorganisatie voor het kankerrisico bij hormonale middelen tegen menopauzeklachten. Oestrogenen en progestagenen verhogen het borstkankerrisico.
Oestrogenen alleen verhogen tevens baarmoederhalskanker, maar wanneer er progesteron bijgegeven wordt, is er geen verhoogd risico. Daarom moet er aan vrouwen die nog een baarmoeder hebben, naast oestrogenen ook progestagenen worden voorgeschreven.
LIFT-studie (Long term Intervention on Fractures and other endpoints Trial)
In de LIFT-studie  werd nagegaan of tibolon goed is ter preventie van wervelfracturen bij postmenopauzale vrouwen. Bij een tussentijdse analyse bleken er inderdaad minder wervelfracturen te zijn, maar er kwamen meer beroertes voor.
Men zette de studie voortijdig stop omdat men oordeelde dat het risico op een beroerte niet opwoog tegen het positief effect op de wervelfracturen.
In ons land deden ook enkele vrouwen mee aan de studie.
WISDOM (Women Intervention Study of long Duration of Oestrogen in the Menopause)
De WISDOM-studie bestudeerde de primaire preventie van hart- en vaatziekten. De hormonentherapie werd onderzocht bij bij vrouwen die nog niet ziek zijn, maar wel een verhoogd risico hebben, doordat ze bijvoorbeeld overgewicht of diabetes hebben. Deze studie werd in 2002 ook vroegtijdig stopgezet, na de WHI-studie, omdat ze te duur, te lang is en te weinig resultaat geeft.
 
Tot besluit van al deze studies kunnen we zeggen dat ieder voor zich de balans moet opmaken van de voor- en nadelen.
Deze balans verandert voortdurend met de leeftijd en de soort klachten, en de mate waarin die een invloed hebben op de levenskwaliteit.
Elke therapie moet individueel aangepast worden aan de behoeften van de vrouw.

De risico's van een hormoonbehandeling zijn afhankelijk van:

  • gezondheidstoestand van de persoon
  • leeftijd, en menopauzeleeftijd
  • hoe lang men reeds in de menopauze is
  • of men al dan niet al eerder hormonen nam
  • toedieningswijze
  • dosis