Vervroegde menopauze

De laatste menstruatie heeft een vrouw gemiddeld op 51-jarige leeftijd.
Bij een klein percentage van alle vrouwen stoppen de menstruaties al voor hun 40ste levensjaar. Men spreekt dan van een vervroegde of premature menopauze. Over de oorzaken en gevolgen hiervan weet men nog niet veel.
Door een bloedonderzoek (FSH-niveau, follikelstimulerend hormoon) kan bepaald worden of een vrouw in de overgang is.

Mogelijke oorzaken van een vervroegde menopauze:

  1. chirurgische menopauze: hysterectomie is een chirurgische ingreep waarbij de baarmoeder weggenomen wordt:
    • alleen de baarmoeder wordt weggenomen, of de baarmoeder en 1 eierstok: De eierstokken werken gewoon verder en produceren nog hormonen. In het geval dat er nog 1 eierstok behouden blijft, neemt deze de functie van beide over. De overgangsklachten komen hier meestal op de normale leeftijd van de overgang. Het is echter mogelijk dat door de operatie de overblijvende eierstok of de bloedvaten beschadigd zijn, waardoor de eiblaasjes langzaam afsterven. Meteen na de operatie of soms enkele jaren later kan dan een vervroegde menopauze optreden.
    • de baarmoeder en beide eierstokken worden weggehaald.

      Wordt echter zowel de baarmoeder als beide eierstokken operatief verwijderd, kent de vrouw een abrupte menopauze.
      Hier kunnen de symptomen van de overgang dus veel harder overkomen. De vrouw kan meer last hebben van warmte-aanvallen (langer en vaker), loopt een groter risico op hartziekten en botontkalking, en zij is meer vatbaar voor depressies.

    In deze gevallen wordt vaker hormoontherapie (HRT) voorgeschreven omdat de periode van de menopauze langer is. Echter HRT heeft niet de voordelen die men vroeger dacht (HRT is niet aangewezen ter preventie van hart-en bloedvatenziektes), bijgevolg moet men ook bij een vervroegde menopauze goed de voor- en nadelen van de hormoontherapie tegen elkaar afwegen.
    Het gebruik van hormoontherapie zou bij de groep Ijongere vrouwen minder risicovol zijn.
    Echter ook hier is het weer belangrijk voldoende lichaamsbeweging te nemen en gezond te eten (calcium, vitamine D).

    Een operatieve menopauze verstoort het homonale evenwicht en heeft dus voor de vrouw belangrijke lichamelijke gevolgen. Maar ook emotioneel krijgt de vrouw heel wat gevoelens te verwerken. Het gevoel van vrouw-zijn is geraakt. Ook is het voor sommige vrouwen zeer moeilijk om te verwerken dat ze niet meer vruchtbaar zijn, en misschien met een onvervulde kinderwens geconfronteerd worden.
    Hier kan de naaste omgeving van de vrouw een belangrijke rol spelen door een luisterend oor te zijn. Maar als er nog vragen, twijfels of angsten zijn, aarzel dan niet om uw arts meer uitleg te vragen.

  2. chemotherapie ( kan eicellen vernietigen) of bestraling
    • bestraling of chemokuur: de dosis straling of chemo die nodig is om de kanker te bestrijden beschadigt ook de eierstokken. Wanneer men slechts een korte behandeling met lage dosis heeft gehad, kan het zijn dat de maandstonden na een tijd terugkomen, echter meestal zonder vruchtbaar te zijn.
    • tamoxifen: is een middel dat voorgeschreven wordt bij borstkanker en heeft naast de talrijke positieve aspecten als neveneffect een vervroegde menopauze. Dit middel wordt ook preventief voorgeschreven aan vrouwen met een hoog risico voor borstkanker.
  3. chromosoom-afwijking: een vrouw heeft twee X-chromosomen, een fout hier kan een vervroegde menopauze veroorzaken:
    • het fragieke X-syndroom: een erfelijke aandoening waarbij zwakzinnigheid kan voorkomen in de familie. Vrouwen die vervroegd in de menopauze komen zijn misschien wel drager van deze aandoening zonder dat ze het wisten. Dit syndroom heeft effect op de eiproductie van de eierstokken, de voorraad eitjes is kleiner dan normaal.
    • syndroom van Turner: is een niet erfelijke chromosomale afwijking. Meisjes met het syndroom van Turner missen 1 of een gedeelte van één van de X-chromosomen die de genen bevatten voor de ontwikkeling van de eierstokken, de productie van geslachtshormonen, de lengtegroei en de lichamelijke geslachtsrijping. Deze vrouwen krijgen meestal nooit maandstonden.
  4. andere oorzaken:
    • familiaal: wanneer je moeder en/of een zus een vervroegde menopauze kent, zou de kans op een vervroegde menopause groter zijn. Verschillende studies hieromtrent spreken elkaar echter tegen. Volgens sommige studies zou slechts bij 5% van de vrouwen met een vervroegde menopauze dit familiaal bepaald zijn.
    • virale infecties: wanneer een baby in de baarmoeder zit, kan een virusinfectie van de moeder de ontwikkeling van de eierstokken van de vrucht beÏnvloeden.
  5. onbekende reden: bij veel vrouwen die te vroeg in de overgang komen is geen oorzaak bekend (60 - 70%)

Er kunnen zich ook menopauzale klachten voordoen zonder dat men in de menopauze is.
Oorzaken kunnen zijn:

  • schildklieraandoening
  • hyperprolactinemie: overproductie van het hormoon dat de melkproductie in de borst regelt. Dit doet de maandstonden stoppen. Deze ziekte kan vastgesteld worden door het prolactinepeil te bepalen en is te behandelen, waardoor de eierstokken terug normaal kunnen functioneren.
  • cysten aan de eierstokken
  • uitzonderlijk gewichtsverlies of gewichtstoename, bepaalde geneesmiddelen, overmatig sporten kunnen maandstonden doen uitblijven

Behandeling

Bij een vervroegde menopauze kan een hormoontherapie meer aangewezen. Het is wel zeer belangrijk dat men dan regelmatig op dokterscontrole gaat.
Wat kan men nog doen?

  1. voeding:
    • verse groenten en fruit, vezels
    • plantaardige hormonen (soja, lijnzaad)
    • voldoende drinken per dag
    • cafeïne en alcohol beperken
    • zorgen voor voldoende calcium en vitamine D
  2. dagelijks fysieke oefeningen doen
  3. niet roken
  4. positief denken

© www.menopauzeonline.be